IP/09/ 1841 Bruksela, dnia 30 listopada 2009 r. Technologia symulacyjna może pomóc w zapobieganiu kryzysom finansowym w przyszłości W jaki sposób polityka gospodarcza dostosuje się do realiów roku 2020, kiedy to jedna czwarta ludności UE będzie miała powyżej 65 lat? Czy możliwe jest by ekonomia przewidywała w sposób bardziej precyzyjny to, jak banki będą reagować na zapaści kredytowe w przyszłości i jaki będzie ich wpływ na gospodarkę ogółem? Jak będzie funkcjonować gospodarka, gdy zmniejszanie się zasobów naturalnych zacznie utrudniać zaspokajanie naszego zapotrzebowania na energię? Komisja Europejska zaprezentowała dziś wyniki przełomowych badań, które mogą pomóc ekonomistom w znalezieniu odpowiedzi na tego rodzaju pytania dzięki wykorzystaniu oprogramowania do symulacji gospodarczych. W oprogramowaniu, stworzonym w ramach zakończonego dziś sukcesem projektu badawczego wspieranego przez UE, wartego 2,5 mln EUR, stosuje się technologie symulacyjne wykorzystywane również podczas opracowywania generowanych komputerowo obrazów w filmach. Przewiduje ono interakcje pomiędzy dużymi populacjami poszczególnych podmiotów gospodarczych, takich jak gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa, banki i kredytobiorcy lub pracodawcy i osoby poszukujące pracy, które uczestniczą w wymianie handlowej i konkurują ze sobą jak prawdziwi ludzie. Nadając każdemu podmiotowi będącemu częścią symulacji indywidualne i realistyczne zachowanie oraz interakcje, które ukazują sposób ewolucji rynków, tego rodzaju symulacje o masowej skali pozwalają na lepsze testowanie nowych polityk mających stanowić odpowiedź na wyzwania społeczne w przyszłości. „Te najwyższej klasy badania europejskie mogą nam pomóc w przejściu z ekonomii pióra i papieru do ekonomii superkomputerów” – stwierdziła Viviane Reding, komisarz UE ds. społeczeństwa informacyjnego i mediów. „Wyniki tego projektu badawczego uzupełnią tradycyjną statystykę gospodarczą i tradycyjne gospodarcze założenia dotyczące zachowań podmiotów gospodarczych, umożliwiając lepsze testowanie wpływu danej polityki na ludność jeszcze na etapie projektu. Spodziewam się, że naukowcy rządowi oraz krajowe instytuty badawcze podejmą energiczne działania w celu jak najszybszego udostępnienia tego narzędzia decydentom politycznym.” Opracowana w ramach badań wspieranych przez UE technologia symulacyjna korzysta z doświadczeń przeprowadzanych za pomocą komputera, aby przeanalizować związki pomiędzy dużymi populacjami poszczególnych podmiotów gospodarczych na wielu wzajemnie powiązanych ze sobą rynkach. Technologia ta jest po raz pierwszy stosowana na tak dużą skalę, przy wykorzystaniu systemów obliczeniowych dużej mocy. Każde gospodarstwo domowe (czy też przedsiębiorstwo lub bank) będące częścią symulacji będzie podejmować różne decyzje w reakcji na rozmaite działania w ramach polityki pieniężnej, budżetowej lub wspierającej innowacje, w tym na przykład decyzje na temat tego, czy pozostać na danym stanowisku pracy, czy szukać nowego zatrudnienia, jaką część wynagrodzenia zaoszczędzić, wydać lub zainwestować. Oznacza to, że wpływ jednego rodzaju polityki na dany rynek w określonym czasie nie jest już oceniany w oderwaniu od innych czynników. Tradycyjna ekonomia nie była w stanie przewidzieć skali oddziaływania efektu domina związanego z zapaścią kredytową na światową gospodarkę. Nowe oprogramowanie ukazuje różny sposób reagowania banków, w zależności od szerokiej gamy czynników, takich jak: ilość rezerw, które muszą zachować, w porównaniu z wielkością inwestycji, wzorce zachowań konsumpcyjnych/inwestycyjnych i oszczędnościowych podmiotów deponujących w nich oszczędności, jak również czynniki psychologiczne, takie jak zaufanie do rynku. Dzięki temu oprogramowanie może stać się dla decydentów politycznych, pragnących uzyskać wiedzę na temat wpływu reform budżetowych i pieniężnych na banki i klientów, lepszym źródłem ostrzegania na temat skali wpływu kryzysu finansowego na gospodarkę realną. Można również dzięki niemu przeprowadzać symulacje zgodnie z tym samym scenariuszem dla starszego społeczeństwa, aby wspomóc planowanie w warunkach starzenia się Europy, lub dla warunków ograniczeń w zaopatrzeniu w energię. Zaprojektowane by działać na superkomputerach, umożliwiających przeprowadzanie symulacji na masową skalę, lecz dostępne z każdego biurowego komputera osobistego podłączonego do sieci, oprogramowanie to może być używane przez ekonomistów i decydentów politycznych nieposiadających wiedzy na temat programowania komputerowego. Łącząc ze sobą setki tysięcy małych symulowanych działań i reakcji w gospodarce, oprogramowanie może zapewnić decydentom politycznym lepszy i szerszy obraz sytuacji w zakresie wpływu ich polityki na życie i pracę ludności. Trzyletni projekt został zrealizowany przez ekonomistów i informatyków z ośmiu uniwersytetów (we Włoszech, Francji, Niemczech, Turcji i Wielkiej Brytanii), pod auspicjami UE. Został on sfinansowany z budżetu Komisji na badania w zakresie technologii. Kontekst Wynikiem zakończonego dziś projektu badawczego jest stworzenie platformy dla oprogramowania do symulacji gospodarczych o nazwie EURACE , która korzysta z technologii symulacyjnej FLAME (Flexible Large-scale Agent Modelling Environment). Rozpoczęty w 2006 r. projekt był współfinansowany kwotą 2,1 mln EUR w ramach ogólnego programu badań naukowych Komisji ( szósty program ramowy 2001-2006 ). Był on jedną z inicjatyw Komisji w zakresie intensyfikacji badań wysokiego ryzyka w dziedzinie przyszłych i nowych technologii informatycznych ( IP/09/608 ). Komisja wezwała niedawno państwa UE do zwiększenia nakładów na badania wysokiego ryzyka, aby dogonić w tym obszarze Stany Zjednoczone, Chiny i Japonię. Aby dać przykład, zwiększy ona budżet na tego rodzaju badania, wynoszący obecnie 100 mln EUR rocznie, o 70 proc. do roku 2013 ( IP/09/397 ). Materiały prasowe zawierające dodatkowe informacje na temat tego projektu oraz wykaz wspieranych przez UE badań wysokiego ryzyka znaleźć można na następującej stronie internetowej: http://ec.europa.eu/information_society/newsroom/cf/itemdetail.cfm?item_id=5433 Annex Researchers participating in EURACE project Country Project coordinator Organisation Profession Contact details France Christophe Deissenberg Université de la Méditerranée Economist christophe.deissenberg@univmed.fr + 33 4 4293 5985 Germany Herbert Dawid University of Bielefeld Economist hdawid@wiwi.uni-bielefeld.de +49 521 106484 Italy Silvano Cincotti University of Genoa Economist silvano.cincotti@unige.it +39 010 353 2080 Italy Michele Marches Università degli Studi di Cagliari Computer Scientist michele@diee.unica.it +39 070 6755757 Italy Mauro Gallegati Università Politecnica delle Marche Economist mauro.gallegati@univpm.it +39 071 220 7088 Turkey Kaan Erkan TUBITAK National Research Institute of Electronics and Cryptology Computer Scientist kaan.erkan@uekae.tubitak.gov.tr +90 262 6481402 UK Mike Holcombe University of Sheffield Computer Scientist m.holcombe@dcs.shef.ac.uk +44 1142221802 UK Christopher Greenough Science and Technology Facilities Council Computer Scientist christopher.greenough@stfc.ac.uk +44 1235 445307