IP/09/519 Brussel, 1 april 2009Aanpassing aan klimaatverandering: de Europese Unie moet zich voorbereiden op de gevolgenDe Europese Commissie heeft vandaag een witboek voorgesteld met de maatregelen die moeten worden genomen om de Unie weerbaarder te maken tegen klimaatverandering. Uit recent onderzoek blijkt dat de gevolgen van klimaatverandering sneller en duidelijker merkbaar zouden kunnen zijn dan in het verslag van de intergouvernementele werkgroep inzake klimaatverandering van 2007 werd aangenomen. Europa zal niet aan deze gevolgen ontkomen en moet daarom leren ermee om te gaan. De gevolgen van klimaatverandering zullen van regio tot regio verschillen, wat inhoudt dat de meeste aanpassingsmaatregelen op nationaal of regionaal niveau moeten worden genomen. In het door de Commissie gepresenteerde kader wordt een strategische aanpak in twee fasen voor de aanpassing aan de gevolgen van de klimaatverandering in de EU voorgesteld, als aanvulling op de door de lidstaten genomen maatregelen door middel van een geïntegreerde en gecoördineerde aanpak. Europees Commissaris voor milieu Stavros Dimas verklaarde: "De ernst van de klimaatverandering wordt van jaar tot jaar groter en verontrustender. We moeten hard werken om de uitstoot van koolstoffen terug te dringen. Maar zelfs wanneer we de uitstoot zover beperken als we ons voorgenomen hebben, blijft een bepaalde mate van klimaatverandering onvermijdelijk. Daarom is het van wezenlijk belang dat wij nu beginnen samen te werken met nationale overheden, het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld om een brede aanpassingsstrategie voor de EU te ontwikkelen en ervoor te zorgen dat de aanpassing in de belangrijkste EU-beleidsmaatregelen wordt geïntegreerd. Commissaris voor landbouw Mariann Fischer Boel stelde: "De Europese landbouw zal de volle lading van de klimaatverandering krijgen. Ik wil de boeren duidelijk maken welke uitdagingen hun te wachten staan en de discussie op gang brengen over specifieke maatregelen om hen te helpen zich aan te passen. In het bijzonder wil ik dat wij allemaal maatregelen treffen waarvan we achteraf geen spijt krijgen en die ons, los van de ontwikkelingen van het klimaat, economische en milieuvoordelen brengen. Dat is de kern van het document over landbouw en klimaatverandering dat vandaag ter ondersteuning van het witboek is goedgekeurd." Commissaris voor gezondheid, Androulla Vassiliou, verklaarde het volgende: "Met de veranderende klimaatpatronen moet bijzondere aandacht worden besteed aan beter toezicht op de gezondheid van mens, dier en plant. Daarnaast is het cruciaal om gezondheidsactieplannen voor extreme weersomstandigheden te integreren in de draaiboeken van de gezondheidsautoriteiten. Verder moeten wij ervoor zorgen dat wordt nagegaan welke gevolgen de klimaatverandering kan hebben op kwetsbare bevolkingsgroepen. Om deze doelstellingen te bereiken is internationale samenwerking van vitaal belang." Commissaris voor visserij en maritieme zaken Joe Borg verklaarde: "De kust- en zeegebieden hebben in Europa het meest onder de klimaatverandering te leiden. Wij moeten ons voorbereiden op de uitdagingen die ons te wachten staan, zoals stijgende zeeniveaus, kustoverstromingen, de gevolgen voor kusttoerisme, voor havens en scheepvaartdiensten en voor de visserij. Wij kunnen het belang van de kustecosystemen voor onze economie niet ontkennen. Momenteel woont rond 50% van de Europese bevolking in kustgebieden, aanpassing aan klimaatverandering is dan ook cruciaal en dringend. Een actiekader In de komende 50 jaar zal de klimaatverandering waarschijnlijk ingrijpende gevolgen hebben voor belangrijke economische sectoren als landbouw, energie, vervoer, ecosystemen, toerisme en gezondheid. Ze zal ook van invloed zijn op huishoudens, bedrijven en bepaalde bevolkingsgroepen, met name ouderen, gehandicapten en laagverdieners. Het witboek presenteert een kader waarin de Europese Unie en haar lidstaten zich kunnen voorbereiden op de gevolgen van klimaatverandering. Een eerste fase van de strategie loopt tot 2012 en legt de basis voor de voorbereiding van een brede aanpassingsstrategie van de Unie voor 2013 en daarna. Zij richt zich op het verhogen van ons begrip van klimaatverandering en mogelijke aanpassingsmaatregelen en hoe de aanpassing kan worden geïntegreerd in de voornaamste EU-beleidsmaatregelen. De besluiten over de beste manieren van aanpassen moeten gebaseerd zijn op solide wetenschappelijke en economische analyses; de inhoud en de beschikbaarheid van deze informatie varieert echter enorm tussen de verschillende regio's. Het witboek wijst op de behoefte aan een mechanisme voor de uitwisseling van informatie over de gevaren en de gevolgen van klimaatverandering en de beste praktijken op dit gebied. De gevolgen van klimaatverandering zullen per regio verschillen waarbij kust- en berggebieden en uiterwaarden bijzonder kwetsbaar zijn. Dat is ook de reden waarom de meeste aanpassingsmaatregelen op nationaal of regionaal niveau zullen worden uitgevoerd. De Europese Unie zal tot taak hebben deze inspanningen door middel van een geïntegreerde en gecoördineerde aanpak te ondersteunen, in het bijzonder voor grensoverschrijdende kwesties en beleidsmaatregelen die in hoge mate geïntegreerd zijn op EU-niveau. De aanpassing aan de klimaatverandering moet uiteraard centraal staan in alle EU-beleid. De aanpassing moet ook hoog op de agenda staan van het externe beleid van de Unie zodat de meest getroffen landen kunnen worden geholpen en bij kwesties in verband met aanpassing met partnerlanden kan worden samengewerkt. De Commissie presenteert vandaag ook drie discussiedocumenten die gebaseerd zijn op het actiekader van het witboek en die betrekking hebben op de thema's water, kust- en zeegebieden, landbouw en gezondheid. Aanpassing en matiging: twee zijden van dezelfde medaille De Europese Unie is vastberaden snelle maatregelen te nemen om haar uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. Maar het volstaat niet de klimaatverandering af te remmen door de uitstoot van broeikasgassen te beperken. Deze maatregel moet gepaard gaan met aanvullend maatregelen op de kortere termijn. De gevolgen van de klimaatverandering zullen waarschijnlijk ingrijpender zijn dan verwacht en zullen ongeacht de genomen bestrijdingsmaatregelen plaatsvinden. Europa moet deze gevolgen opvangen. Het heeft behoefte aan maatregelen om de weerstand van de natuurlijke en menselijke systemen tegen de gevolgen van klimaatverandering te verhogen. In de EU worden reeds aanpassingsmaatregelen uitgevoerd maar dit gebeurt vaak op gefragmenteerde wijze en slechts in een paar lidstaten. Toekomstige acties De Commissie zal een stuurgroep oprichten (Impact and Adaptation Steering Group (IASG)). Deze groep wordt samengesteld uit vertegenwoordigers van de EU-lidstaten die zich moeten bezighouden met het opzetten van nationale en regionale aanpassingsprogramma’s en die ruggespraak zullen houden met vertegenwoordigers uit het maatschappelijk middenveld en de wetenschappelijke gemeenschap. De stuurgroep wordt bijgestaan door een aantal technische werkgroepen, onder andere voor landbouw. Tegen 2011 zal de Commissie een mechanisme in het leven roepen voor de uitwisseling van informatie over de gevolgen van klimaatverandering. Nadere informatie Website van de Commissie inzake de aanpassing aan de klimaatverandering http://www.ec.europa.eu/environment/climat/adaptation/index_en.htmWebsite van de Commissie inzake landbouw en klimaatverandering http://ec.europa.eu/agriculture/climate_change/index_en.htmEMA-rapport nr. 4/2008 over de gevolgen van het veranderende klimaat in Europa: "Impacts of Europe's changing climate - 2008 indicator-based assessment" http://www.eea.europa.eu/publications/eea_report_2008_4/