IP/09/ 926 Bruksela, dnia 16 czerwca 2009 r. Brak systemu motywowania nauczycieli i złe zachowanie uczniów na lekcjach zmniejszają skuteczność nauczania Zgodnie z raportem OECD, przygotowanym przy wsparciu Komisji Europejskiej, trzy czwarte nauczycieli uważa, że nie są motywowani do poprawy jakości nauczania, a w trzech na pięć szkół złe zachowanie uczniów w klasie jest przyczyną przerywania lekcji. Raport, który przygotowany został w oparciu o Międzynarodowe Badanie w zakresie Nauczania i Uczenia się (TALIS - Teaching and Learning International Survey), po raz pierwszy prezentuje porównywalne dane międzynarodowe dotyczące warunków pracy nauczycieli w szkołach, na podstawie wyników badania przeprowadzonego w 23 uczestniczących krajach. Rozpoczynając prace nad raportem, Sekretarz Generalny OECD, Angel Gurría, podkreślił potrzebę starań o poprawę skuteczności nauczania oraz stwierdził: „Wysokie kwalifikacje nauczycieli są kluczem do skutecznego wdrażania polityki edukacyjnej. Jest tak dlatego, że jakość systemu edukacji nigdy nie będzie wyższa niż jakość pracy nauczycieli.” Ján Figel' , komisarz ds. kształcenia, szkolenia, kultury i młodzieży, dodał: „W UE pracuje około 6,25 mln nauczycieli, którzy powinni otrzymać wszelką pomoc ze strony władz edukacyjnych, tak aby mogli nauczać w sposób odpowiadający szybko zmieniającym się warunkom panującym w szkolnych klasach. Wymaga to determinacji i zaangażowania twórców polityki we wspieranie nauczycieli, nie tylko poprzez zapewnianie im szkoleń, ale także przez poprawę ich warunków pracy.” Raport zatytułowany „Tworzenie warunków dla skutecznego nauczania i uczenia się” opracowany został na podstawie danych zgromadzonych w ramach badania TALIS i ujawnia następujące fakty: Ponad 90% nauczycieli w Australii, Belgii (Wspólnocie Flamandzkiej), Danii, Irlandii i Norwegii nie spodziewa się żadnej nagrody w przypadku podwyższenia przez nich jakości nauczania. W Bułgarii i w Polsce nauczyciele są mniej pesymistyczni, ale mimo to niemal połowa z nich nie widzi żadnych zachęt do doskonalenia się. W Estonii, Włoszech, Republice Słowacji i w Hiszpanii ponad 70% nauczycieli gimnazjów pracuje w szkołach, w których złe zachowanie uczniów na lekcjach w „pewnym zakresie” lub „znacznie” zakłóca proces nauczania. Średnio 38% nauczycieli, którzy wzięli udział w badaniu, pracuje w szkołach, w których brakuje wykwalifikowanych pracowników. W Polsce problem ten dotyka jedynie 12% szkół. W Turcji jednak takich braków doświadcza 78% szkół. http://dx.doi.org/10.1787/607784618372 Średnio 13% czasu spędzanego w klasie nauczyciele poświęcają na utrzymanie dyscypliny. W Bułgarii, Estonii, na Litwie i w Polsce traci się w ten sposób mniej niż 10% czasu. Inne, obok złego zachowania uczniów, czynniki zakłócające proces nauczania to nieobecności uczniów (46%), ich spóźnienia (39%), bezczelność i przekleństwa (37%), a także zastraszanie lub zniewagi adresowane do innych uczniów (35%). Brakowi systemu motywowania w niektórych krajach towarzyszy także brak systematycznej oceny nauczycieli, którzy nie otrzymują nawet informacji zwrotnych dotyczących ich pracy. Tak jest w przypadku ponad 25% nauczycieli w Irlandii i Portugalii, 45% w Hiszpanii i 55% we Włoszech. http://dx.doi.org/10.1787/607856444110 Głównym wnioskiem dla przyszłego kształtowania polityki jest potrzeba zapewnienia nauczycielom przez władze edukacyjne skuteczniejszego systemu motywowania. W wielu krajach brak jest powiązań pomiędzy oceną osiągnięć nauczycieli a przyznawanymi im nagrodami oraz uznaniem, jakiego doświadczają, a tam gdzie związek ten istnieje, często nie jest on wystarczająco silny. Ogólnie badanie wskazuje, że zarządzający systemem edukacji mogliby w większym stopniu wspierać nauczycieli i wpływać na poprawę wyników uczniów, jeżeli społeczeństwo, jak i twórcy polityki, w mniejszym stopniu skupialiby się na zasobach edukacyjnych i treściach nauczania, a w większym na efektach uczenia się . Kontekst Skrót TALIS oznacza nowe Międzynarodowe Badanie w zakresie Nauczania i Uczenia się przeprowadzane przez OECD. Jest to pierwsze międzynarodowe badanie skupiające się na warunkach uczenia się i warunkach pracy nauczycieli w szkołach. Koncentruje się ono na kwestiach wpływających na pracę nauczycieli i jej efektywność, widzianą z perspektywy dyrektorów szkół i samych nauczycieli. Celem przyjęcia takiej perspektywy jest uzupełnienie brakujących istotnych informacji pozwalających na międzynarodowe porównywanie systemów edukacyjnych. Badanie zostało przeprowadzone przy wsparciu Komisji Europejskiej i objęło 23 kraje : Australię, Austrię, Belgię (Wspólnotę Flamandzką), Brazylię, Bułgarię, Danię, Estonię, Węgry, Islandię, Irlandię, Włochy, Koreę, Litwę, Malezję, Maltę, Meksyk, Norwegię, Polskę, Portugalię, Republikę Słowacji, Słowenię, Hiszpanię i Turcję. W każdym kraju wybrano losowo około 200 szkół. W każdej z nich jeden kwestionariusz został wypełniony przez dyrektora, a drugi przez 20 losowo wybranych nauczycieli. Zawarte w kwestionariuszach pytania dotyczyły takich kwestii jak przygotowanie nauczycieli, stosowane przez nich metody nauczania oraz przyznawane nauczycielom nagrody i okazywane im uznanie. Zob. www.oecd.org/edu/talis/firstresults