IP/09/ 1155 Bruksela, dnia 16 lipca 2009 r. System wczesnego ostrzegania o niebezpiecznych produktach żywnościowych i środkach żywienia zwierząt w 30 lat po wprowadzeniu jest dziś bardziej skuteczny niż kiedykolwiek W tym roku mija 30 lat od uruchomienia systemu wczesnego ostrzegania o niebezpiecznych produktach żywnościowych i środkach żywienia zwierząt (RASFF), który stał się ważnym instrumentem polityki UE w zakresie bezpieczeństwa żywności. Opierając się na danych liczbowych, można stwierdzić, że obecnie system ten jest bardziej skuteczny niż kiedykolwiek. Z opublikowanego dziś sprawozdania z funkcjonowania systemu za rok 2008 wynika, że liczba powiadomień alarmowych w 2008 r. spadła w porównaniu do roku 2007 o prawie połowę. Ogólna liczba powiadomień utrzymuje się na stałym poziomie – ok. 7 000. Nie oznacza to jednak, że w 2008 r. wystąpiło mniej zagrożeń, wskazuje to raczej na fakt, że obecnie członkowie systemu w większym stopniu skupiają się na ocenie zagrożenia i zgłaszają je w formie powiadomienia alarmowego, tylko jeśli uznają zagrożenie za poważne, a dany produkt został już wprowadzony na rynek. Ma to również miejsce, gdy do ograniczenia zagrożenia niezbędna jest szybka reakcja strony państw członkowskich. W 2008 r. z około 3 000 powiadomień 528 sklasyfikowano jako powiadomienia alarmowe. Komisja otrzymała również około 4 000 powiadomień o działaniach następczych, które przekazała wszystkim państwom członkowskim. Przemawiając podczas międzynarodowej konferencji na temat RASFF (pt. „Keeping An Eye on Your Food”), europejska komisarz ds. zdrowia Androulla Vassiliou powiedziała: „System wczesnego ostrzegania o niebezpiecznych produktach żywnościowych i środkach żywienia zwierząt (RASFF) jest podstawowym instrumentem polityki UE w zakresie bezpieczeństwa żywności. W ciągu 30 lat stał się wysoko cenionym narzędziem stosowanym przez właściwe organy do wymiany w czasie rzeczywistym informacji o działaniach, jakie zostały podjęte w celu zapewnienia bezpieczeństwa żywności i pasz. RASFF to poniekąd jeden z największych sukcesów zintegrowanego na poziomie UE podejścia do kwestii bezpieczeństwa żywności, które pozwala w maksymalnym stopniu wykorzystać potencjał komunikacji i współpracy.” Najważniejsze incydenty dotyczące bezpieczeństwa żywności W 2008 r. RASFF po raz kolejny został wystawiony na próbę w związku z najpoważniejszymi zagrożeniami ostatnich lat. Należały do nich: wykrycie oleju mineralnego w oleju słonecznikowym pochodzącym z Ukrainy (dotkniętych było 39 krajów, 99 zgłoszeń o działaniach następczych), stwierdzenie obecności melaminy w żywności pochodzącej z Chin (incydent na skalę światową, 84 powiadomienia w systemie RASFF oraz 101 powiadomień o działaniach następczych) oraz znalezienie dioksyn w wieprzowinie pochodzącej z Irlandii (dotknięte były 54 kraje, zgłoszono 203 działania następcze). W każdym z tych przypadków system RASFF ułatwił koordynację działań państw członkowskich, dzięki czemu zminimalizowane zostały skutki wykrytych zanieczyszczeń. Przypadek związany z melaminą stanowi doskonały przykład współpracy i wymiany informacji w kwestii wagi światowej miedzy RASFF a działającym w ramach Światowej Organizacji Zdrowia Międzynarodowym Urzędem ds. Bezpieczeństwa Żywności (INFOSAN). Zapewnienie większego bezpieczeństwa importowanych produktów Niemal połowa powiadomień w 2008 r. dotyczyła produktów zatrzymanych na granicy zewnętrznej UE ze względu na potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa żywności. W przypadku wykrycia takiego produktu poprzez RASFF powiadamiane są zainteresowane kraje trzecie, tak aby uniknąć ponownego pojawienia się problemu. W 2008 r. do krajów trzecich skierowano 2 342 noty informacyjne na temat niebezpiecznych produktów pochodzących z ich terytorium. W przypadku stwierdzenia poważnego i powracającego problemu Komisja zwraca się pisemnie do władz danego kraju z prośbą o przyjęcie środków naprawczych, takich jak skreślenie przedsiębiorstw, których problem dotyczy, z wykazu, zablokowanie eksportu lub nasilenie kontroli. Powiadomienia alarmowe, informacyjne i o zatrzymaniu na granicy Zgodnie z danymi przedstawionymi w sprawozdaniu rocznym z funkcjonowania RASFF powiadomienia zarejestrowane w roku 2008 dzieliły się na: powiadomienia alarmowe (528), informacyjne (1 138) oraz o zatrzymaniu na granicy (1 377). Powiadomienia alarmowe wysyłane są, gdy dany produkt żywnościowy lub pasza stanowiąca poważne zagrożenie została już wprowadzona na rynek i niezbędne jest niezwłoczne podjęcie działań. W 2008 r. większość (62%) powiadomień alarmowych dotyczyła produktów pochodzących z jednego z państw UE, a większość tych problemów została wykryta w wyniku kontroli przeprowadzanych na rynku. W tej kategorii powiadomień najczęściej wykrywane zagrożenia dotyczyły obecności w żywności lub w paszach potencjalnie chorobotwórczych mikroorganizmów, metali ciężkich lub mikotoksyn. Powiadomienia informacyjne wysyłane są, gdy stwierdzone zostało zagrożenie, lecz sytuacja nie wymaga niezwłocznego podjęcia działań przez państwa członkowskie. W roku 2008 większość powiadomień informacyjnych (54%) dotyczyło produktów pochodzących z krajów trzecich. W tej kategorii powiadomień najczęściej wykrywane zagrożenia dotyczyły obecności w żywności lub w paszach potencjalnie chorobotwórczych mikroorganizmów, pozostałości pestycydów lub dodatków do pasz. W 2008 r. do klasyfikacji dodano nowy rodzaj powiadomienia: powiadomienie o zatrzymaniu na granicy. Dotychczas wchodziły one w zakres powiadomień informacyjnych. Powiadomienia takie informują o odmowie wwozu danych produktów na terytorium Wspólnoty; w takim przypadku produkty zostają skierowane w inne miejsce lub zniszczone. 56% przypadków zatrzymania na granicy wynikało ze zbyt wysokiego poziomu mikotoksyn w kontrolowanych produktach. Jak funkcjonuje RASFF System RASFF umożliwia szybką i skuteczną wymianę informacji między państwami członkowskimi a Komisją, w przypadkach gdy w łańcuchu żywnościowym ludzi lub zwierząt stwierdzono obecność czynnika stanowiącego zagrożenie dla zdrowia ludzi. Wszyscy członkowie sieci RASFF (UE-27, Komisja Europejska, EFSA oraz Norwegia, Liechtenstein i Islandia) dysponują jednostkami będącymi w stanie nieustannej gotowości, dzięki czemu możliwe jest bezzwłoczne przesyłanie i otrzymywanie powiadomień oraz reagowanie na nie. Dzięki systemowi RASFF wiele zagrożeń udało się wyeliminować, zanim narażone zostało zdrowie konsumentów. Więcej informacji można znaleźć w dokumentach: http://ec.europa.eu/rasff http://ec.europa.eu/food/food/rapidalert/report2008_en.pdf MEMO/09/339