IP/ 09/ 1530 Βρυξέλλες , 15 Οκτωβρίου 2009 Η ενιαία θαλάσσια πολιτική της ΕΕ – προτεραιότητες της νέας Επιτροπή Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σήμερα έκθεση προόδου στην οποία σκιαγραφούνται τα επιτεύγματα της ενιαίας θαλάσσιας πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΘΠ-IMP) κατά την τελευταία διετία ενώ παράλληλα εξετάζεται το μέλλον της. Εξάλλου, η Επιτροπή κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις για δύο θέματα που άπτονται της ΕΘΠ – την διατομεακή και την διασυνοριακή ενοποίηση της θαλάσσιας επιτήρησης/εποπτείας και την διεθνή διάσταση της ευρωπαϊκής θαλάσσιας πολιτικής. Από κοινού τα ως άνω τρία έγγραφα παρέχουν πειστικές αποδείξεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η ΕΘΠ θα μπορούσε να συμβάλει στην απελευθέρωση του οικονομικού δυναμικού των αχανών θαλάσσιων και παράκτιων περιοχών της Ευρώπης, καθιστώντας παράλληλα ασφαλέστερες τις θάλασσες μέσω του εκσυγχρονισμού της διακυβέρνησης και της αξιοποίησης των συνεργιών ολοκλήρου του φάσματος των πολιτικών που σχετίζονται με τη θάλασσα. Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ . Jose Manuel Barroso δήλωσε: “Το γεγονός ότι για πρώτη φορά δρομολογείται μια φιλόδοξη ενιαία θαλάσσια πολιτική αποτελεί καθοριστικής σημασίας επίτευγμα της παρούσας Επιτροπής. Παράλληλα συνιστά επίσης πρόκληση για τη νέα Επιτροπή. Η θαλάσσια πολιτική αποτελεί απαραίτητο στοιχείο της βιώσιμης κλιματικής και ενεργειακής πολιτικής. Θεωρώ ότι μπορούμε να βασιστούμε στο μέχρι τώρα έργο μας και να κάνουμε τα επόμενα μεγάλα βήματα με αυτοπεποίθηση. Για παράδειγμα, ήθελα να δω να γίνονται πραγματικότητα οι αυτοκινητόδρομοι της θάλασσας . Για να πετύχουμε την αξιοποίηση των ωκεανών και των θαλασσών, πρέπει να αναπτύξουμε τον χωροταξικό σχεδιασμό της θάλασσας, να μεριμνήσουμε για την ενοποίηση της θαλάσσιας επιτήρησης/εποπτείας διασυνοριακά και μεταξύ των χωρών και να δημιουργήσουμε ένα δίκτυο θαλάσσιας επιτήρησης και συλλογής στοιχείων.” Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για τις θαλάσσιες υποθέσεις και την αλιεία κ. Joe Borg δήλωσε: “Μολονότι η ενιαία θαλάσσια πολιτική είναι λίαν πρόσφατη ευρωπαϊκή πολιτική, έχει ήδη πετύχει να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη αντιμετωπίζει τους θαλάσσιους πόρους της και να εγγράψει σε εξέχουσα θέση του ευρωπαϊκού θεματολογίου τα θέματα που σχετίζονται με τη θάλασσα. Η εξαιρετική εκκίνηση που εξασφαλίσαμε χάρη στην ΕΘΠ θα πρέπει να μας ωθήσει σε ακόμη μεγαλύτερες και τολμηρότερες πράξεις μελλοντικά. Θα πρέπει επίσης να μας ενθαρρύνει να εξακολουθήσουμε να διευρύνουμε τα όριά μας σε ό,τι αφορά την ανάληψη συντονισμένης δράσης για το καλό του θαλασσίου περιβάλλοντος, της θαλάσσιας οικονομίας και της ασφάλειας.” Π ρόοδος προς την κατεύθυνση της ενοποίησης της θαλάσσιας πολιτικής Η έκθεση προόδου λαμβάνει υπόψη τα επιτεύγματα της ενιαίας θαλάσσιας πολιτικής κατά την παρελθούσα διετία. Καθορίζει επίσης έξι στρατηγικού χαρακτήρα πολιτικούς στόχους για το μέλλον: Ενοποίηση της θαλάσσιας διακυβέρνησης: τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα κράτη μέλη και οι παράκτιες περιφέρειες κυρίως καλούνται να επωμισθούν την ευθύνη για την τη διασφάλιση της ενιαίας και την υιοθέτηση ενιαίων, κοινών θεματολογίων για τις θαλάσσιες υποθέσεις, με στόχο την καταπολέμηση της ισχύουσας πρακτικής που συνίσταται σε απομονωμένες τομεακές πολιτικές. Ως εκ τούτου επιβάλλεται να δημιουργηθούν αποτελεσματικές δομές για την διατομεακή συνεργασία και τις διαβουλεύσεις με τους άμεσα ενδιαφερομένους ώστε να αξιοποιηθούν όλες οι συνεργίες των τομεακών πολιτικές που έχουν σχέση με τη θάλασσα. Η ανάπτυξη διατομεακών πολιτικών εργαλείων: θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, βάσεις γνώσεων και δεδομένων και ενιαία θαλάσσια επιτήρηση/εποπτεία. Οριοθέτηση των θαλάσσιων δραστηριοτήτων για την εξασφάλιση της αειφορίας: στο πλαίσιο της οδηγίας πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική ώστε να εξασφαλιστεί ότι δεν θα επιτρέπονται θαλάσσιες δραστηριότητες δίχως να λαμβάνεται ουσιαστικά υπόψη η σωρευτική τους επίπτωση στο θαλάσσιο περιβάλλον. Ανάπτυξη περιφερειακών στρατηγικών ανά θαλάσσια λεκάνη : οι προτεραιότητες και οι πολιτικές αποφάσεις που αφορούν τις θαλάσσιες υποθέσεις θα πρέπει να προσαρμοστούν στο μοναδικό γεωφυσικό, οικονομικό και πολιτικό πλαίσιο των μεγαλύτερων θαλάσσιων λεκανών της Ευρώπης. Ανάπτυξη της διεθνούς διάστασης της ενιαίας θαλάσσιας πολιτικής: η πρωτοπορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τις παγκόσμιες θαλάσσιες υποθέσεις, συμπεριλαμβανομένων της αλλαγής του κλίματος και της διαφύλαξης της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, θα ενισχύσουν κατά πολύ τη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις πολυμερείς και διμερείς σχέσεις. Η εκ νέου απόδοση ιδιαίτερης σημασίας στην αειφόρο οικονομική ανάπτυξη , απασχόληση και καινοτομία: η ΕΕ επιβάλλεται να διαθέτει εναρμονισμένο και ενιαίο θεματολόγιο για τα οικονομικά θέματα που άπτονται των θαλασσίων υποθέσεων, συμπεριλαμβανόμενων των προσπαθειών που πρέπει να καταβληθούν υπέρ της ανάπτυξης των ενδοευρωπαϊκών θαλάσσιων μεταφορών, για την ενθάρρυνση των επενδύσεων στους στόλους με σημαίες της ΕΕ καθώς και στον ναυπηγικό τομέα, την προώθηση του σχεδίου για καθαρά πλοία, την περαιτέρω σύνδεση της πολιτικής της ΕΕ για την ενέργεια και την αλλαγή του κλίματος με τη θαλάσσια πολιτική και τη διασφάλιση ότι στον διάλογο για την πολιτική εδαφικής συνοχής θα ληφθούν πλήρως υπόψη οι θαλάσσιες και παράκτιες περιοχές. Το 2010 θα δημοσιευθεί έγγραφο πολιτικής στο οποίο θα αναπτύσσονται οι ως άνω έξι στρατηγικοί στόχοι. Θαλάσσια επιτήρηση Για την ενοποίηση του τομέα της θαλάσσιας επιτήρησης, η Επιτροπή καθόρισε κατευθυντήριες αρχές που θα διευκολύνουν τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καθιερώσουν ένα κοινό περιβάλλον ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των πολυάριθμων αρχών επιτήρησης. Επί του παρόντος εξακολουθεί να αποτελεί χαρακτηριστική πρακτική στα κράτη μέλη έκαστη τομεακή αρχή που παρακολουθεί και εποπτεύει θαλάσσιες δραστηριότητες να συγκεντρώνει ανεξάρτητα των υπολοίπων δικά της επιχειρησιακά δεδομένα. Εάν τα εν λόγω δεδομένα ανταλλάσσονταν, οι δραστηριότητες επιτήρησης θα ήταν αποτελεσματικότερες και οικονομικά αποδοτικότερες. Ωστόσο η ανταλλαγή δεδομένων και η διαλειτουργικότητα των συστημάτων επιτήρησης προσκρούει σε ορισμένα τεχνολογικά και νομικά προβλήματα καθώς και σε προβλήματα όσον αφορά την ασφάλεια. Τα εν λόγω εμπόδια αναφέρονται συγκεκριμένα στην πρόταση της Επιτροπής η οποία περιέχει επίσης και τις αντίστοιχες λύσεις. Παράλληλα , εφόσον εξασφαλιστεί η βέλτιστη αξιοποίηση των ήδη υφιστάμενων συστημάτων, διάφορες κοινότητες χρηστών – από τον συνοριακό έλεγχο μέχρι την αλιεία, από τις θαλάσσιες μεταφορές μέχρι την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, από τον τελωνειακό έλεγχο μέχρι την άμυνα – θα μπορέσουν να αποκτήσουν καλύτερη εικόνα της ευαισθητοποίησης όσον αφορά τη θάλασσα, που θα τονώσει τις αντίστοιχες επιχειρησιακές επιδόσεις τους. Μεταξύ των πιθανολογούμενων πρωτοβουλιών, δύο πρότυπα πειραματικά έργα για τον έλεγχο της ενοποίησης της θαλάσσιας επιτήρησης στην πράξη βρίσκονται στο στάδιο της δρομολόγησης – ένα για τη Μεσόγειο και τις πλησίον αυτής ατλαντικές περιοχές και ένα άλλο στη λεκάνη της Βόρειας Θάλασσας. Η διεθνής διάσταση Η Επιτροπή δημοσίευσε επίσης στρατηγικού χαρακτήρα έγγραφο το οποίο περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο θα εξασφαλιστεί ότι η ΕΕ θα ασκήσει εντονότερη επίδραση στον διεθνή χώρο σε ό,τι αφορά τις θαλάσσιες υποθέσεις με σκοπό να ενισχυθεί η παγκόσμια διακυβέρνηση των ωκεανών και των θαλασσών. Τοιουτοτρόπως, θα εξασφαλιστεί η καλύτερη δυνατή εγγύηση για τη διαφύλαξη των οικονομικών, οικολογικών και κοινωνικών συμφερόντων της ΕΕ στον τομέα των θαλάσσιων υποθέσεων. Η Επιτροπή εντοπίζει σειρά τομέων για τους οποίους έχει καταστεί σαφές ότι απαιτούνται διεθνείς λύσεις, όπως η προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, συμπεριλαμβανομένων και των ανοικτών θαλασσών, η αλλαγή του κλίματος, η ασφάλεια της θάλασσας και η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, οι αξιοπρεπείς συνθήκες απασχόλησης στα σκάφη και η θαλάσσια έρευνα. Επισκοπεί επίσης τα διαθέσιμα μέσα σε διεθνές, περιφερειακό, γειτονικό και διμερές επίπεδο για την επιτυχία της στρατηγικής της καθώς και των δράσεων προτεραιότητας που προτίθεται να αναλάβει με σκοπό να εξασφαλιστεί η αειφόρος θαλάσσια διακυβέρνηση σε παγκόσμιο επίπεδο. Περισσότερες πληροφορίες : Βλ. επίσης : http://ec.europa.eu/maritimeaffairs/subpage_mpa_en.html Έκθεση προόδου : MEMO/09/ 455 Η ενοποίηση της θαλάσσιας επιτήρησης: MEMO/09/454 Η διεθνής διάσταση της ΕΘΠ: MEMO/09/453