IP/09/519 Βρυξέλλες, 1 Απριλίου 2009Προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος: η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να προετοιμαστεί για τις επερχόμενες συνέπειεςΗ Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σήμερα Λευκή Βίβλο στην οποία περιγράφονται τα μέτρα που απαιτούνται ώστε να ενισχυθεί η αντοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος. Τα πρόσφατα ευρήματα δείχνουν ότι οι αλλαγές του κλίματος θα είναι αμεσότερες και επαχθέστερες σε σχέση με τις προβλεπόμενες στην έκθεση που είχε εκπονήσει το 2007 η διακυβερνητική ομάδα για τις κλιματικές μεταβολές. Η Ευρώπη δεν θα αποφύγει τις επιπτώσεις αυτές και καλείται, ως εκ τούτου, να προετοιμαστεί για να τις αντιμετωπίσει. Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θα έχουν διαφορετικό περιφερειακό αντίκτυπο, που σημαίνει ότι τα περισσότερα μέτρα προσαρμογής θα χρειαστεί να ληφθούν σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Το πλαίσιο που παρουσιάστηκε από την Επιτροπή καθορίζει μια στρατηγική προσέγγιση σε δύο φάσεις για την προσαρμογή στις συνέπειες της αλλαγής του κλίματος στην ΕΕ, που συμπληρώνει τα μέτρα τα οποία λαμβάνονται από τα κράτη μέλη μέσω μιας ολοκληρωμένης και συντονισμένης προσέγγισης. Ο αρμόδιος για θέματα περιβάλλοντος ευρωπαίος επίτροπος κ. Σταύρος Δήμας δήλωσε: «Η κατάσταση όσον αφορά την αλλαγή του κλίματος καθίσταται κάθε χρόνο σοβαρότερη και πιο ανησυχητική. Πρέπει να εργαστούμε σκληρά για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα· ακόμα όμως και με τη μείωση των εκπομπών που δεσμευόμαστε να επιτύχουμε, είναι αναπόφευκτο ότι θα υπάρξει κάποια αλλαγή στο κλίμα. Είναι συνεπώς απαραίτητο να αρχίσουμε πλέον να συνεργαζόμαστε με τις κυβερνήσεις, τις επιχειρήσεις και το κοινωνικό σύνολο, ώστε αναπτυχθεί μια σφαιρική στρατηγική προσαρμογής για την ΕΕ και να διασφαλιστεί η ενσωμάτωση της προσαρμογής στις κύριες πολιτικές της ΕΕ.» Η αρμόδια για τη γεωργία ευρωπαία επίτροπος κα Mariann Fischer Boel δήλωσε: «Η ευρωπαϊκή γεωργία θα υποστεί πλήρως το μένος της αλλαγής του κλίματος. Επιθυμώ να κατανοήσουν σαφώς οι γεωργοί τι πρόκειται να αντιμετωπίσουν και να ξεκινήσουν οι συζητήσεις για συγκεκριμένα μέτρα που θα τους βοηθήσουν να προσαρμοστούν. Ειδικότερα, θέλω να δω να λαμβάνουμε χρήσιμα μέτρα που θα φέρουν οικονομικά και περιβαλλοντικά αποτελέσματα, ανεξάρτητα από την εξέλιξη του κλίματος. Αυτά είναι τα βασικά στοιχεία του εγγράφου για τη γεωργία και την αλλαγή του κλίματος που εγκρίθηκε σήμερα για τη στήριξη της Λευκής Βίβλου». Η αρμόδια για θέματα υγείας ευρωπαία επίτροπος κα Ανδρούλα Βασιλείου δήλωσε: «Με την αλλαγή των κλιματικών συνθηκών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ενίσχυση της εποπτείας της ανθρώπινης, φυτικής και ζωικής υγείας. Παράλληλα, είναι πολύ σημαντικό να συμπεριληφθούν στον προγραμματισμό της ετοιμότητας των υγειονομικών αρχών σχέδια δράσης για την αντιμετώπιση ακραίων καιρικών φαινομένων. Πρέπει επίσης να εξασφαλίσουμε την αξιολόγηση των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος σε ευάλωτες κοινωνικές κατηγορίες. Η διεθνής συνεργασία είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη των ως άνω στόχων.» Ο αρμόδιος για θέματα ναυτιλιακών υποθέσεων και αλιείας ευρωπαίος επίτροπος κ. Joe Borg δήλωσε: «Οι παράκτιες και θαλάσσιες περιοχές της Ευρώπης βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής αλλαγής. Πρέπει να προετοιμαστούμε να αντιμετωπίσουμε τις επερχόμενες προκλήσεις, όπως η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, οι πλημμύρες των παράκτιων περιοχών, οι επιπτώσεις στον παράκτιο τουρισμό, στα λιμάνια και στην ναυτιλία, αλλά και στην αλιεία. Δεν μπορούμε να αρνηθούμε τη σημασία των παράκτιων οικοσυστημάτων για την οικονομία μας. Σήμερα, το 50% περίπου του ευρωπαϊκού πληθυσμού ζει σε παράκτιες περιοχές· συνεπώς οι προσπάθειες για την προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος είναι επείγουσες και κρίσιμες». Το πλαίσιο δράσης Στη διάρκεια των προσεχών 50 ετών, η αλλαγή του κλίματος είναι πιθανόν ότι θα έχει σοβαρές συνέπειες σε σημαντικούς οικονομικούς τομείς, όπως η γεωργία, η ενέργεια, οι μεταφορές, τα οικοσυστήματα, ο τουρισμός και η υγεία. Θα επηρεάσει επίσης τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, καθώς και ορισμένες κοινωνικές κατηγορίες, όπως οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με αναπηρία και τα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα. Η Λευκή Βίβλος παρουσιάζει ένα πλαίσιο με βάση το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της μπορούν να προετοιμαστούν για να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες από την αλλαγή του κλίματος. Η πρώτη φάση της στρατηγικής θα διαρκέσει έως το 2012 και θα θέσει τα θεμέλια για την εκπόνηση μιας συνολικής στρατηγικής για την προσαρμογή της ΕΕ από το 2013 και εντεύθεν. Θα εστιάσει στην αύξηση της κατανόησή μας όσον αφορά την κλιματική αλλαγή και σε πιθανά μέτρα προσαρμογής, καθώς και στην ενσωμάτωση της προσαρμογής στις κύριες πολιτικές της ΕΕ. Οι αποφάσεις για την καλύτερη δυνατή προσαρμογή πρέπει να βασίζονται σε εμπεριστατωμένες επιστημονικές και οικονομικές αναλύσεις, παρά το γεγονός ότι το περιεχόμενο και η διαθεσιμότητα των πληροφοριών διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των διαφόρων περιοχών. Το έγγραφο σκιαγραφεί την ανάγκη ενός δικτύου κέντρων πληροφόρησης, εντός του οποίου ανταλλάσσονται πληροφορίες για τους κινδύνους από την αλλαγή του κλίματος, τις επιπτώσεις και τις βέλτιστες πρακτικές. Οι επιπτώσεις θα διαφέρουν ανάλογα με την περιοχή, καθώς ιδιαίτερα ευάλωτες είναι οι ορεινές και οι παράκτιες περιοχές αλλά και οι πεδινές περιοχές που πλημμυρίζουν συχνά. Για τον λόγο αυτό, τα περισσότερα μέτρα προσαρμογής θα υλοποιηθούν σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο. Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα είναι να στηρίξει τις προσπάθειες αυτές μέσω μιας ολοκληρωμένης και συντονισμένης προσέγγισης, ιδιαίτερα σε διασυνοριακά ζητήματα και πολιτικές με υψηλό βαθμό ενοποίησης σε επίπεδο ΕΕ. Βεβαίως, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή θα πρέπει να αποτελέσει το επίκεντρο όλων των πολιτικών της ΕΕ. Η προσαρμογή πρέπει επίσης να αποτελέσει ιδιαίτερο χαρακτηριστικό στοιχείο των εξωτερικών πολιτικών της ΕΕ για τη βοήθεια των χωρών που έχουν πληγεί περισσότερο και τη διακρατική συνεργασία με χώρες εταίρους σε θέματα προσαρμογής. Η Επιτροπή παρουσιάζει επίσης σήμερα τρία έγγραφα συζήτησης για θέματα που αφορούν τους τομείς των υδάτων, των ακτών και της θάλασσας, της γεωργίας και της υγείας, με βάση το πλαίσιο που έχει τεθεί στη Λευκή Βίβλο. Προσαρμογή και άμβλυνση: δύο όψεις του ιδίου νομίσματος Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αποφασισμένη να αναλάβει άμεση δράση για τη μείωση, έως το 2020, των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Η άμβλυνση όμως των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής με τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου δεν είναι αρκετή και χρειάζεται να συνοδευθεί από ανάληψη συμπληρωματικής δράσης βραχυπρόθεσμα. Οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής προβλέπονται σοβαρότερες από τις αναμενόμενες και θα εμφανιστούν ανεξάρτητα από τα μέτρα άμβλυνσης που θα εφαρμοστούν. Η Ευρώπη πρέπει να διαχειριστεί τις εν λόγω συνέπειες. Απαιτούνται μέτρα που θα αυξήσουν την αντοχή των φυσικών και ανθρώπινων συστημάτων στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Στην ΕΕ καταστρώνονται πολιτικές προσαρμογής, πλην όμως εφαρμόζονται συχνά με αποσπασματικό τρόπο και σε λίγα μόνο κράτη μέλη. Μελλοντική δράση Η Επιτροπή θα συστήσει ομάδα καθοδήγησης για τις επιπτώσεις και την προσαρμογή (Impact and Adaptation Steering Group (IASG)), η οποία θα αποτελείται από εκπροσώπους των κρατών μελών της ΕΕ που συμμετέχουν στην κατάρτιση εθνικών και περιφερειακών προγραμμάτων προσαρμογής και θα διαβουλεύεται με εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών και της επιστημονικής κοινότητας. Η ομάδα αυτή θα υποστηρίζεται από τεχνικές ομάδες εργασίας, συμπεριλαμβανομένης ομάδας για θέματα γεωργίας. Έως το 2011, η Επιτροπή θα έχει συγκροτήσει δίκτυο ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τις συνέπειες από την αλλαγή του κλίματος. Για περαιτέρω πληροφορίες Ιστοσελίδα της Επιτροπής για την προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος http://www.ec.europa.eu/environment/climat/adaptation/index_en.htm Ιστοσελίδα της Επιτροπής για τη γεωργία και την αλλαγή του κλίματος http://ec.europa.eu/agriculture/climate_change/index_en.htm Έκθεση αριθ. 4/2008 του ΕΟΠ: Επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην Ευρώπη – 2008 αξιολόγηση βάσει δεικτών του 2008 http://www.eea.europa.eu/publications/eea_report_2008_4/