IP/09/1593 Brussel, 28 oktober 2009 Commissie komt met concrete maatregelen voor een betere werking van de EU-voedselvoorzieningsketen De Commissie heeft haar goedkeuring gehecht aan een mededeling die tot een betere werking van de voedselvoorzieningsketen in Europa moet leiden. De recente scherpe daling van de landbouwgrondstoffenprijzen en de hoog blijvende consumentenprijzen van voedingsmiddelen hebben immers twijfel doen rijzen over de efficiëntie van deze cruciale sector van de Europese economie. Met een verbetering van de commerciële betrekkingen tussen de betrokken actoren zal een belangrijke stap worden gezet in de richting van een efficiëntere voedselvoorzieningsketen, hetgeen uiteindelijk alle actoren in de keten en consumenten ten goede zal komen. "Het is zeer belangrijk voor actoren in de voedselvoorzieningsketen, consumenten en beleidsmakers dat er voor een grotere prijstransparantie langs de voedselvoorzieningsketen wordt gezorgd. Met het nieuwe Europese instrument voor de bewaking van de voedselprijzen wordt een belangrijke stap in deze richting gezet", aldus de heer Joaquin Almunia, het Commissielid bevoegd voor economische en monetaire zaken. Mevrouw Mariann Fischer Boel, het Commissielid voor landbouw en plattelandsontwikkeling, heeft ter zake het volgende verklaard: "Zoals de recente ontwikkelingen op de zuivelmarkt aantonen, bestaat er al te vaak een hemelsbreed verschil tussen de prijs die de landbouwer krijgt en hetgeen de consument in de winkel betaalt. Samen met de nationale instanties zullen we onze inspanningen verdubbelen om te zorgen voor een doeltreffende werking van de voedselvoorzieningsketen van boer tot bord. Ik zal de deskundigengroep op hoog niveau voor melk vragen de conclusies van dit verslag grondig te bestuderen en waar nodig maatregelen aan te bevelen. We moeten garanderen dat onze melkveehouders zowel nu als in de toekomst fatsoenlijk kunnen rondkomen. Hetzelfde geldt overigens ook voor producenten van andere landbouwproducten." In de vandaag gepubliceerde mededeling worden concrete nationale en communautaire maatregelen voorgesteld voor een betere werking van de voedselvoorzieningsketen in Europa. De voedselvoorzieningsketen omvat belangrijke sectoren – de landbouwsector, de voedselverwerkende industrie en de distributiesector – die samen goed zijn voor meer dan 7% van de Europese werkgelegenheid. Van deze sectoren gaat een rechtstreeks effect op alle burgers uit, aangezien voedingsmiddelen gemiddeld 16% van de bestedingen van de huishoudens uitmaken. Het is derhalve van essentieel belang dat de voedselvoorzieningsketen naar behoren functioneert om veilige voedingsmiddelen van hoge kwaliteit tegen betaalbare prijzen op tafel te brengen. De ontwikkeling van de voedselprijzen doet al geruime tijd vragen rijzen omtrent de werking van de voedselvoorzieningsketen. De scherpe daling van de landbouwgrondstoffenprijzen in 2008 is tot dusver nog niet volledig tot uiting gekomen in lagere voedselprijzen op het niveau van producenten en consumenten. Dit is de voorbije maanden vooral in de zuivelsector duidelijk geworden. In deze mededeling wordt geconstateerd dat er sprake is van grote spanningen in de contractuele betrekkingen tussen actoren van de keten; deze spanningen zijn het gevolg van hun verscheidenheid en hun verschillende onderhandelingsmacht. Tevens wordt gewezen op het gebrek aan prijstransparantie langs de voedselvoorzieningsketen en de toegenomen volatiliteit van de landbouwgrondstoffenprijzen. Ten slotte wordt opgemerkt dat er nog steeds sprake is van een versnippering van de interne markt voor voedingsmiddelen, zowel tussen producten als tussen lidstaten. Om de geconstateerde uitdagingen het hoofd te bieden en tot een betere werking van de keten te komen, stelt de Commissie het volgende voor: bevorderen van duurzame en marktconforme verhoudingen tussen belanghebbenden in de voedselvoorzieningsketen: de Commissie zal met de lidstaten samenwerken om oneerlijke contractuele praktijken die uit asymmetrieën in onderhandelingsmacht voortvloeien, beter te kunnen opsporen, de actoren sterker bewust te maken van de problematiek, en de aanmelding van mogelijke misbruiken te vergemakkelijken; in nauwe samenwerking met de nationale mededingingsautoriteiten zal de Commissie de ontwikkeling van de mededingingskwesties binnen de keten op de voet blijven volgen; vergroten van de transparantie in de voedselvoorzieningsketen: vandaag publiceert de Commissie een eerste versie van het Europees instrument voor de bewaking van de voedselprijzen, dat zal bijdragen tot een beter inzicht in de ontwikkeling van de voedselprijzen; zij dringt er tevens bij de lidstaten op aan te voorzien in online beschikbare en gemakkelijk toegankelijke diensten voor de vergelijking van detailhandelsprijzen; de Commissie schetst ook een reeks maatregelen om het toezicht op de markt voor van landbouwgrondstoffen afgeleide instrumenten te verbeteren en op die manier volatiliteit en speculatie tegen te gaan; bevorderen van de integratie van de interne markt voor voedingsmiddelen en van het concurrentievermogen van alle sectoren van de voedselvoorzieningsketen: de Commissie zal een analyse verrichten van een selectie van milieunormen en regelingen voor oorsprongsetikettering die de grensoverschrijdende handel kunnen belemmeren; de Commissie zal zich buigen over maatregelen voor het aanpakken van territoriale leveringsbeperkingen, waarbij leveranciers detailhandelaren "dwingen" hun producten lokaal te betrekken; met name in de primaire sector moet worden nagegaan hoe de onderhandelingspositie van landbouwers kan worden versterkt (bijvoorbeeld door producentenorganisaties op te richten), zonder dat de regels inzake eerlijke concurrentie worden geschonden. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren zowel in de context van het beleid inzake plattelandsontwikkeling, als in de bredere context van het gemeenschappelijk landbouwbeleid na 2013. Uiterlijk eind 2010 zal de Commissie verslag uitbrengen over de vorderingen die op het gebied van de gedane voorstellen zijn gemaakt. Aangezien deze initiatieven alleen succes kunnen kennen als belanghebbenden en lidstaten er actief bij betrokken zijn, stelt de Commissie voor het lidmaatschap, de status en het mandaat van de Groep op hoog niveau inzake het concurrentievermogen van de voedingsmiddelenindustrie te verruimen om van deze Groep een discussieforum voor de voedselvoorzieningsketen te maken. Deze mededeling is het resultaat van de werkzaamheden van een overkoepelende taskforce onder leiding van de directoraten-generaal AGRI en ECFIN, waaraan ook de diensten van de Commissieleden Kroes en Kuneva actief hebben bijgedragen. Achtergrond De Commissie heeft de ontwikkeling van de voedselprijzen op de voet gevolgd in het kader van een marktmonitoringactie die in de context van de evaluatie van de interne markt van november 2007 heeft plaatsgevonden. In december 2008 heeft zij een tussentijds verslag over "Voedselprijzen in Europa" gepubliceerd, met een stappenplan waarin belangrijke oriëntaties voor beleidsmaatregelen worden aangegeven. De volledige tekst van de mededeling is beschikbaar op: http://ec.europa.eu/economy_finance/thematic_articles/article16028_en.htm