IP/09/ 1771 Bruksela, dnia 22 lipca 2009 r. Komisja Europejska intensyfikuje działania związane z chorobą Alzheimera i innymi schorzeniami neurodegeneracyjnymi Komisja Europejska przyjęła dziś konkretne propozycje dotyczące zwalczania choroby Alzheimera, demencji i innych schorzeń neurodegeneracyjnych. Choroby te stanowią zdrowotne i społeczne wyzwania w całej Europie. Skuteczna prewencja, diagnostyka, leczenie i opieka nad chorymi wymagają skoordynowanych działań. Oprócz tego zachęca się państwa Europy do połączenia zasobów i lepszej koordynacji działań badawczych w zakresie chorób neurodegeneracyjnych, a w szczególności choroby Alzheimera, poprzez planowanie inwestycji w badania naukowe wspólnie zamiast osobno. Obecnie ponad siedem milionów osób w Europie jest dotkniętych chorobą Alzheimera oraz podobnymi schorzeniami i przewiduje się, że liczba ta podwoi się w ciągu najbliższych dwudziestu lat. Inwestowanie i współpraca w tej dziedzinie są dziś niezbędne zarówno w celu ograniczenia kosztów społecznych jak i zapewnienia milionom osób cierpiących na te choroby i ich rodzinom nadziei, godności i zdrowszego życia. Dzisiejsze działania stanowią ważny krok naprzód tak dla prowadzonej przez Komisję kampanii „Europa dla pacjentów”, jak i dla nowego podejścia do wspólnego planowania badań naukowych. Komisarz UE ds. zdrowia Androulla Vassiliou powiedziała: „Pogorszenie się sprawności umysłowej z powodu demencji nie jest nieodłączną częścią procesu starzenia. W sytuacji starzenia się europejskiego społeczeństwa musimy współpracować, aby lepiej zrozumieć te choroby i zapobiegać im. Musimy wykazać solidarność z osobami dotkniętymi demencją poprzez dzielenie wymianę najlepszych praktyk w zakresie opieki oraz szanowanie ich praw i godności.” Komisarz UE ds. nauki i badań naukowych Janez Potočnik powiedział: „Chcemy doprowadzić do tego, by badania naukowe odgrywały większą rolę w rozwiązywaniu problemów społecznych takich jak choroba Alzheimera i podobne zaburzenia. Komisja ma już pewne dokonania w zakresie wspierania europejskich prac badawczych z udziałem najwybitniejszych naukowców w tej dziedzinie. Ale będzie znaczącym dokonaniem, jeśli państwa członkowskie zaczną koordynować krajowe programy na podstawie wspólnego harmonogramu. W dzisiejszych zaleceniach dotyczących wspólnego planowania badań naukowych apelujemy do państw członkowskich, aby zobowiązały się do pragmatycznego podejścia do łączenia zasobów i inwestycji badawczych, by lepiej radzić sobie z chorobą Alzheimera i innymi chorobami neurodegeneracyjnymi. Jest to okazja dla europejskiej nauki i odpowiedź na wyzwanie, jakie stoi przed współczesnym społeczeństwem.” Rosnące obciążenie społeczne i ekonomiczne W związku ze wzrostem średniej długości życia i malejącą proporcją osób czynnych zawodowo w stosunku do liczby emerytów wzrasta obciążenie społeczne i ekonomiczne spowodowane chorobami neurodegeneracyjnymi. Szacuje się, że w 2005 r. koszty bezpośrednich świadczeń zdrowotnych oraz opieki niezinstytucjonalizowanej w odniesieniu do choroby Alzheimera i innych demencji w EU-27 wyniosły łącznie 130 mld euro (21 tys. euro na pacjenta); 56 proc. tej kwoty stanowiły koszty opieki niezinstytucjonalizowanej. Najczęstszymi rodzajami demencji w Unii Europejskiej są choroba Alzheimera (około 70 proc. przypadków) oraz demencja naczyniowa (poniżej 30 proc. przypadków). Komisja proponuje cztery główne dziedziny działania Celem omawianej europejskiej inicjatywy jest stawienie czoła najważniejszym problemom związanym z chorobą Alzheimera i innymi rodzajom demencji w czterech kluczowych dziedzinach, a mianowicie: przede wszystkim wczesne diagnozowanie demencji i działania mające na celu zmniejszenie ryzyka zachorowania; poprawa koordynacji badań naukowych między państwami UE; wymiana informacji o najlepszych praktykach oraz stworzenie forum poświęconego prawom, samodzielności i godności pacjentów. Pierwsza inicjatywa dotycząca wspólnego planowania w celu koordynacji badań naukowych nad chorobą Alzheimera i innymi chorobami neurodegeneracyjnymi Państwa UE uznały, że pierwszy wspólny plan badań naukowych należy rozpocząć od badań poświęconych chorobie Alzheimera i podobnym schorzeniom. Wspólne planowanie badań naukowych dotyczy państw UE gotowych do wzięcia udziału w pracach nad wspólnym programem badań strategicznych, który umożliwia uczestnictwo na zasadzie geometrii zmiennej. Dwadzieścia państw w Europie wyraziło zainteresowanie połączeniem zasobów i prowadzeniem badań w dziedzinach, w których wspólna inicjatywa przyniesie znaczącą wartość dodaną w porównaniu do obecnych, rozdrobnionych działań badawczych w Europie. Niniejsza pilotażowa inicjatywa wspólnego planowania badań naukowych powinna utorować drogę do kolejnych inicjatyw tego typu. Kontekst Choroba Alzheimera i inne demencje są formami chorób neurodegeneracyjnych. Na szczeblu europejskim w 1996 i 1998 r. Parlament Europejski przyjął rezolucje, natomiast Komisja przyjęła w 2007 r. strategię UE w zakresie zdrowia – Razem na rzecz zdrowia, w której podkreśla potrzebę lepszego zrozumienia chorób neurodegeneracyjnych takich jak choroba Alzheimera w kontekście starzenia się społeczeństwa. W 2008 r. Rada wezwała Komisję do opracowania planu działania w celu zwalczania chorób neurodegeneracyjnych, a w szczególności choroby Alzheimera. Komisja finansuje projekty badawcze dotyczące choroby Alzheimera oraz chorób neurodegeneracyjnych w ramach siódmego programu ramowego w zakresie badań naukowych. Dalsze informacje można znaleźć na stronach: Komunikat Komisji w sprawie europejskiej inicjatywy dotyczącej choroby Alzheimera i pozostałych demencji http://ec.europa.eu/health/ph_information/dissemination/diseases/alzheimer_en.htm Strategia UE w zakresie zdrowia – Razem na rzecz zdrowia http://ec.europa.eu/health/ph_overview/strategy/health_strategy_en.htm Na stronie internetowej „Europa dla pacjentów”: http://ec.europa.eu/health-eu/europe_for_patients/index_en.htm „Dementia Yearbook 2008”: http://ec.europa.eu/health/ph_information/reporting/docs/2008_dementiayearbook_en.pdf Zbiór projektów badawczych dotyczących mózgu finansowanych przez UE ftp://ftp.cordis.europa.eu/pub/fp7/docs/brain-research-eu-funding_en.pdf MEMO/09/ 346 Wniosek Komisji w sprawie zalecenia Rady dotyczącego pilotażowej inicjatywy wspólnego planowania w zakresie zwalczania chorób neurodegeneracyjnych, w szczególności choroby Alzheimera http://ec.europa.eu/research/press/2009/pdf/com_2009_0379_en.pdf MEMO/09/ 347 Przykłady projektów dotyczących chorób neurodegeneracyjnych finansowanych przez UE MEMO/09/345 Questions and answers on Alzheimer's disease and other dementias