IP/09/1841 Βρυξέλλες, 30 Noεμβρίου 2009 H τεχνολογία προσομοίωσης ως συμβολή στην πρόληψη μελλοντικών χρηματοπιστωτικών κρίσεων Τι προσαρμογές θα γίνουν στην οικονομική πολιτική το 2020, όταν το ένα τέταρτο του πληθυσμού της ΕΕ θα είναι άνω των 65 ετών; Μπορεί η οικονομική επιστήμη να προβλέψει καλύτερα πώς θα αντιδράσουν οι τράπεζες σε χρηματοπιστωτικές κρίσεις στο μέλλον, και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις τους στην ευρύτερη οικονομία; Πώς θα λειτουργήσει η οικονομία καθώς η εξάντληση των φυσικών πόρων δυσχεραίνει την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών μας; Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε σήμερα τα ριζοσπαστικά αποτελέσματα μιας έρευνας που θα μπορούσε να βοηθήσει τους οικονομολόγους να δώσουν απάντηση σε ανάλογα ερωτήματα με χρήση λογισμικού οικονομικής προσομοίωσης. Το λογισμικό αυτό, προϊόν ερευνητικού έργου ύψους 2,5 εκατ. ευρώ, με κοινοτική υποστήριξη, το οποίο ολοκληρώθηκε με επιτυχία σήμερα, εφαρμόζει τεχνολογία προσομοίωσης, που χρησιμοποιείται επίσης σε κινηματογραφικές ταινίες, για την παραγωγή εικόνων με τη βοήθεια ηλεκτρονικών υπολογιστών (CGI). Το λογισμικό προβλέπει την αλληλεπίδραση μεταξύ μεγάλων πληθυσμών διαφόρων οικονομικών παραγόντων, όπως νοικοκυριά και επιχειρήσεις, τράπεζες και δανειολήπτες ή εργοδότες και άτομα που αναζητούν εργασία, οι οποίοι συναλλάσσονται και ανταγωνίζονται υπό πραγματικές συνθήκες. Προσδίδοντας σε κάθε προσομοιούμενο χαρακτήρα ατομική και ρεαλιστική συμπεριφορά και αλληλεπίδραση ανάλογα με την εξέλιξη της αγοράς, με αυτή την προσομοίωση μεγάλης κλίμακας μπορούν να δοκιμαστούν καλύτερα νέες πολιτικές για την αντιμετώπιση μελλοντικών κοινωνικών προκλήσεων. «Αυτή η εξέχουσα ευρωπαϊκή έρευνα μπορεί να μας βοηθήσει στη μετάβαση από την οικονομία του χαρτιού και του μολυβιού στην οικονομία των υπερυπολογιστών», δήλωσε η κα Viviane Reding, Επίτροπος της ΕΕ για την Κοινωνία της Πληροφορίας και τα Μέσα Επικοινωνίας . «Τα αποτελέσματα αυτού του ερευνητικού προγράμματος θα συμπληρώσουν τις παραδοσιακές οικονομικές στατιστικές και τις υποθέσεις σχετικά με τον τρόπο που αντιδρούν οι οικονομικοί φορείς, επιτρέποντας καλύτερο έλεγχο των συνεπειών μιας πολιτικής για τα άτομα, ήδη από το στάδιο του σχεδιασμού. Από τους ερευνητές της δημόσιας διοίκησης και των εθνικών ιδρυμάτων έρευνας αναμένω ταχεία ανάληψη δράσης ώστε το εργαλείο αυτό να τεθεί στη διάθεση των φορέων λήψης αποφάσεων το συντομότερο δυνατό.» Η εν λόγω τεχνολογία προσομοίωσης που αναπτύχθηκε από έρευνα με κοι νοτική υποστήριξη χρησιμοποιεί πειράματα που υποστηρίζονται από υπολογιστές εστιάζοντας στις σχέσεις μεταξύ μεγάλων πληθυσμών από διαφόρους οικονομικούς φορείς σε πολλές διασυνδεόμενες αγορές. Είναι η πρώτη φορά που η τεχνολογία αυτή εφαρμόζεται σε τόσο μεγάλη κλίμακα χρησιμοποιώντας ισχυρότατους υπολογιστές. Κάθε προσομοιούμενο νοικοκυριό (ή επιχείρηση, ή τράπεζα) λαμβάνει διαφορετικές αποφάσεις αντιδρώντας σε διάφορες νομισματικές, φορολογικές ή πολιτικές για την καινοτομία, όπως λ.χ. αν πρέπει να παραμείνει σε μια δουλειά ή να αναζητήσει νέα απασχόληση, τι ποσοστό του μισθού να αποταμιεύσει, να δαπανήσει ή να επενδύσει. Αυτό σημαίνει ότι ο αντίκτυπος μιας πολιτικής σε μια αγορά και σε δεδομένη χρονική στιγμή δεν εκτιμάται πλέον ανεξάρτητα από άλλους παράγοντες Η παραδοσιακή οικονομική θεωρία απέτυχε να προβλέψει το μέγεθος των αλυσιδωτών συνεπειών της πιστωτικής κρίσης στην παγκόσμια οικονομία. Το νέο λογισμικό δείχνει πώς οι τράπεζες αντιδρούν με διαφορετικούς τρόπους, εξετάζοντας ευρύ φάσμα παραγόντων, όπως πόσα αποθέματα πρέπει να τηρούν σε σχέση με τις επενδύσεις, τα μοντέλα κατανάλωσης/επενδύσεων και το ρυθμό αποταμίευσης των αποταμιευτών τους, καθώς και ψυχολογικούς παράγοντες, όπως η εμπιστοσύνη στην αγορά. Στη συνέχεια, μπορεί να προειδοποιήσει καλύτερα τους υπεύθυνους για τη χάραξη πολιτικής - που θέλουν να γνωρίζουν πώς οι φορολογικές και νομισματικές μεταρρυθμίσεις επηρεάζουν τις τράπεζες και τους πελάτες – σχετικά με την έκταση του αντίκτυπου της οικονομικής κρίσης στην πραγματική οικονομία. Το λογισμικό μπορεί επίσης να προσομοιώνει το ίδιο σενάριο σε συνθήκες δημογραφικής γήρανσης ώστε να συμβάλει στο σχεδιασμό για μια γηράσκουσα Ευρώπη, ή για περίπτωση περιορισμένων αποθεμάτων ενέργειας . Σχεδιασμένο να λειτουργεί σε υπερυπολογιστές που καθιστούν εφικτή την προσομοίωση σε μαζική κλίμακα, αλλά που παραμένει προσβάσιμο από κάθε συνδεμένο επιτραπέζιο υπολογιστή, το λογισμικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τους οικονομολόγους και τους φορείς χάραξης πολιτικής χωρίς τη γνώση προγραμματισμού ηλεκτρονικών υπ ολογιστών. Συνδέοντας εκατοντάδες χιλιάδες μικρές προσομοιωμένες δράσεις και αντιδράσεις σε ολόκληρη την οικονομία, το λογισμικό μπορεί να δώσει στους αρμόδιους καλύτερη εικόνα του αντίκτυπου που έχει η πολιτική τους στη ζωή και την εργασία των ανθρώπων. Το τριετές έργο εκπονήθηκε από οικονομολόγους και επιστήμονες πληροφορικής από οκτώ πανεπιστήμια (στην Ιταλία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο), που συγκεντρώθηκαν με φροντίδα της ΕΕ και που χρηματοδοτήθηκαν από τον προϋπολογισμό της Επιτροπής για την τεχνολογική έρευνα . Ιστορικό Το ερευνητικό έργο που ολοκληρώθηκε σήμερα έγινε στην πλατφόρμα λογισμικού οικονομικής προσομοίωσης EURACE , που λειτουργεί με την τεχνολογία προσομοίωσης FLAME (Flexible Large -scale Agent Modelling Environment , περιβάλλον ευέλικτης μοντελοποίησης της συμπεριφοράς υποκειμένων σε μεγάλη κλίμακα). Το έργο συγχρηματοδοτείται με 2,1 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του συνολικού ερευνητικού προγράμματος της Επιτροπής ( Έκτο πρόγραμμα πλαίσιο 2001-2006) που άρχισε το 2006. Ήταν μέρος της πρωτοβουλίας της Επιτροπής για ενίσχυση της έρευνας υψηλού κινδύνου σε νέες και αναδυόμενες τεχνολογίες της πληροφορίας ( IP /09/608 ). Η Επιτροπή κάλεσε πρόσφατα τις χώρες της ΕΕ να αυξήσουν τις επενδύσεις σε έρευνα υψηλού κινδύνου ώστε να υπερκαλύψουν τη διαφορά με τις ΗΠΑ, την Κίνα και την Ιαπωνία. Η Επιτροπή θα δώσει το παράδειγμα, ενισχύοντας έως το 2013 κατά 70% την τρέχουσα ετήσια χρηματοδότηση των 100 εκατ. ευρώ ( IP /09/397 ). Σχετικά με το έργο αυτό και την έρευνα σε τεχνολογίες υψηλού κινδύνου που υποστηρίζεται από την ΕΕ διατίθεται φάκελος Τύπου με περισσότερες πληροφορίες στην ηλε-διεύθυνση: http://ec.europa.eu/information_society/newsroom/cf/itemdetail.cfm?item_id=5433 Annex Researchers participating in EURACE project Country Project coordinator Organisation Profession Contact details France Christophe Deissenberg Université de la Méditerranée Economist christophe.deissenberg@univmed.fr + 33 4 4293 5985 Germany Herbert Dawid University of Bielefeld Economist hdawid@wiwi.uni-bielefeld.de +49 521 106484 Italy Silvano Cincotti University of Genoa Economist silvano.cincotti@unige.it +39 010 353 2080 Italy Michele Marches Università degli Studi di Cagliari Computer Scientist michele@diee.unica.it +39 070 6755757 Italy Mauro Gallegati Università Politecnica delle Marche Economist mauro.gallegati@univpm.it +39 071 220 7088 Turkey Kaan Erkan TUBITAK National Research Institute of Electronics and Cryptology Computer Scientist kaan.erkan@uekae.tubitak.gov.tr +90 262 6481402 UK Mike Holcombe University of Sheffield Computer Scientist m.holcombe@dcs.shef.ac.uk +44 1142221802 UK Christopher Greenough Science and Technology Facilities Council Computer Scientist christopher.greenough@stfc.ac.uk +44 1235 445307