IP/09/ 1155 Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2009 Σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές: 30 χρόνια επιτυχούς λειτουργίας Το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές (RASFF) – ένα σημαντικό μέσο της ΕΕ στις προσπάθειες της να εγγυηθεί την ασφάλεια των τροφίμων - κλείνει 30 χρόνια λειτουργίας. Σύμφωνα με τα αριθμητικά στοιχεία, το σύστημα αυτό είναι σήμερα πιο αποτελεσματικό από κάθε άλλη φορά. Στην ετήσια έκθεση για τη λειτουργία του συστήματος το 2008, η οποία είδε σήμερα το φως της δημοσιότητας, επισημαίνεται ότι ο αριθμός των κοινοποιήσεων προειδοποίησης ( alert ) το 2008 μειώθηκε σχεδόν κατά το ήμισυ σε σχέση με το 2007. Ο συνολικός αριθμός των κοινοποιήσεων παρέμεινε σταθερός και είναι της τάξης του 7.000. Αυτό δεν σημαίνει ότι υπήρχαν λιγότερα προβλήματα το 2008. Δείχνει μάλλον ότι αυτοί που χρησιμοποιούν το σύστημα εντοπίζουν πλέον καλύτερα τους κινδύνους και στέλνουν κοινοποιήσεις προειδοποίησης (alert) μόνον όταν τους θεωρούν σοβαρούς και εφόσον το προϊόν κυκλοφορεί στην αγορά. Στην περίπτωση αυτή απαιτείται ταχεία αντίδραση των κρατών μελών για τον περιορισμό του κινδύνου. Το 2008 στάλθηκαν 528 κοινοποιήσεις αυτού του είδους από 3.000 συνολικά κοινοποιήσεις. Η Επιτροπή έλαβε επίσης περίπου 4.000 κοινοποιήσεις σχετικά με τα μέτρα που ελήφθησαν και τις διαβίβασε σε όλα τα κράτη μέλη. Η αρμόδια για την υγεία επίτροπος, κα Ανδρούλλα Βασιλείου, απευθυνόμενη στο διεθνές συνέδριο που πραγματοποιήθηκε για το RASFF με θέμα "Keeping An Eye on Your Food", δήλωσε σήμερα: «Το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές είναι ένα πολύ σημαντικό μέσο που διαθέτουμε στην προσπάθειά μας να εξασφαλίσουμε την ασφάλεια των τροφίμων στην Ευρώπη. Μέσα στα 30 χρόνια της λειτουργίας του έχει εξελιχθεί σε ένα πολύτιμο εργαλείο που χρησιμοποιούν οι αρμόδιες αρχές για την ανταλλαγή πληροφοριών, σε πραγματικό χρόνο, σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να λάβουν για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών. Το RASFF είναι μία από τις επιτυχίες της ενιαίας προσέγγισης της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας των τροφίμων και χρησιμοποιεί στον ανώτατο βαθμό τις δυνατότητες της επικοινωνίας και της συνεργασίας». Σημαντικά συμβάντα στον τομέα της ασφάλειας των τροφίμων Το 2008 το RASFF δοκιμάστηκε σε ένα από τα σημαντικότερα συμβάντα για την ασφάλεια των τροφίμων των τελευταίων ετών. Μεταξύ άλλων ανιχνεύτηκε ορυκτέλαιο σε ηλιέλαιο από την Ουκρανία (κυκλοφόρησε σε 39 χώρες, 99 κοινοποιήσεις για τα ληφθέντα μέτρα), μελαμίνη σε τρόφιμα από την Κίνα (συμβάν παγκόσμιας εμβέλειας, 84 κοινοποιήσεις RASFF και 101 κοινοποιήσεις για τα ληφθέντα μέτρα) αλλά και διοξίνες σε χοιρινό προέλευσης Ιρλανδίας (κυκλοφόρησε σε 54 χώρες και 230 κοινοποιήσεις για τα ληφθέντα μέτρα). Για καθεμία από τις υποθέσεις αυτές το RASFF συνέβαλε στο συντονισμό των ενεργειών των κρατών μελών, ελαχιστοποιώντας, με τον τρόπο αυτό, τις συνέπειες από τα συμβάντα επιμόλυνσης. Η υπόθεση της μελαμίνης είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα για τη λειτουργία του RASFF σε περίπτωσεις υποθέσεων με διεθνείς διαστάσεις και την ανταλλαγή πληροφοριών με το δίκτυο των διεθνών αρχών για την ασφάλεια των τροφίμων της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (INFOSAN). Για ασφαλέστερες εισαγωγές Πάνω από τέσσερις στις 10 κοινοποιήσεις το 2008 αφορούσαν προϊόντα που απορρίφθηκαν στα σύνορα της ΕΕ λόγω της επικινδυνότητάς τους για την ασφάλεια των τροφίμων. Όποτε εντοπίζεται ένα τέτοιο προϊόν, το RASFF ενημερώνει την εμπλεκόμενη τρίτη χώρα προκειμένου να αποφευχθεί η επανεμφάνιση του προβλήματος. Το 2008 απεστάλησαν 2.342 ενημερωτικά σημειώματα σε τρίτες χώρες για επικίνδυνα προϊόντα που προέρχονταν από τις χώρες αυτές. Σε περίπτωση εντοπισμού σοβαρού και επίμονου προβλήματος, η Επιτροπή αποστέλλει επιστολή στις εθνικές αρχές της εν λόγω τρίτης χώρας έτσι ώστε να θέσουν σε εφαρμογή διορθωτικά μέτρα, όπως η διαγραφή εγκαταστάσεων από τους σχετικούς καταλόγους, η απαγόρευση των εξαγωγών ή η εντατικοποίηση των ελέγχων. Κοινοποιήσεις προειδοποίησης, ενημερωτικές κοινοποιήσεις και απορρίψεις στα σύνορα Η έκθεση κατανέμει το συνολικό αριθμό των κοινοποιήσεων το 2008 σε 528 κοινοποιήσεις προειδοποίησης (alerts), 1.138 κοινοποιήσεις πληροφοριακού περιεχομένου και 1.377 κοινοποιήσεις που αφορούν απόρριψη στα σύνορα. Οι κοινοποιήσεις προειδοποίησης ( alerts ) αποστέλλονται όταν το τρόφιμο ή η ζωοτροφή που παρουσιάζει σοβαρό κίνδυνο κυκλοφορεί ήδη στην αγορά και απαιτείται άμεση δράση. Στην πλειονότητά τους (62%) οι κοινοποιήσεις προειδοποίησης το 2008 αφορούσαν προϊόντα καταγωγής ΕΕ και τα περισσότερα από αυτά τα προβλήματα εντοπίσθηκαν από ελέγχους που είχαν διεξαχθεί στην αγορά. Σε αυτήν την κατηγορία κοινοποιήσεων, μεταξύ των συχνότερων κινδύνων που αναφέρθηκαν για τα τρόφιμα ή τις ζωοτροφές ήταν οι δυνητικά παθογόνοι μικροοργανισμοί, τα βαρέα μέταλλα και οι μυκοτοξίνες. Οι κοινοποιήσεις πληροφοριακού περιεχομένου αποστέλλονται όταν έχει προσδιοριστεί κάποιος κίνδυνος, αλλά δεν είναι αναγκαία η ανάληψη άμεσης δράσης από άλλα κράτη μέλη. Το 2008 οι περισσότερες κοινοποιήσεις με πληροφοριακό περιεχόμενο (54%) αφορούσαν προϊόντα καταγωγής τρίτων χωρών. Σε αυτήν την κατηγορία κοινοποιήσεων, μεταξύ των συχνότερων κινδύνων που αναφέρθηκαν για τα τρόφιμα ή τις ζωοτροφές ήταν οι δυνητικά παθογόνοι μικροοργανισμοί, τα κατάλοιπα φυτοφαρμάκων και τα πρόσθετα τροφίμων. Το 2008 προστέθηκε και ένα νέο είδος κοινοποίησης: οι απορρίψεις προϊόντων στα σύνορα. Παλαιότερα, αυτές ήταν μέρος των κοινοποιήσεων με πληροφοριακό περιεχόμενο. Πρόκειται για κοινοποιήσεις σχετικά με προϊόντα που δεν επιτρέπεται να εισέλθουν στην Κοινότητα και τα οποία είτε άλλαξαν προορισμό είτε καταστράφηκαν. Το 56% αυτού του είδους των κοινοποιήσεων αφορούσαν προϊόντα που απορρίφθηκαν στα σύνορα λόγω υψηλών επιπέδων μυκοτοξινών. Τι κάνει το σύστημα RASFF Το RASFF δίνει τη δυνατότητα ταχείας και αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής. Όλα τα μέλη του RASFF (ΕΕ-27, Επιτροπή, Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων, Νορβηγία, Λιχτενστάιν και Ισλανδία) διαθέτουν μια υπηρεσία που λειτουργεί σε εικοσιτετράωρη βάση και εξασφαλίζει την αποστολή, παραλαβή και διεκπεραίωση των επειγουσών κοινοποιήσεων σε όσο το δυνατόν πιο σύντομο χρονικό διάστημα. Χάρη στο RASFF αποφεύχθηκαν πολλοί κίνδυνοι σχετικοί με την ασφάλεια των τροφίμων, προτού υπάρξει βλάβη για τους καταναλωτές. Για περισσότερες πληροφορίες, βλέπε : http://ec.europa.eu/rasff http://ec.europa.eu/food/food/rapidalert/report2008_en.pdf MEMO/09/ 339