IP/09/ 1367 Brussel, 28 september 2009 Antitrust: Commissie keurt nieuwe groepsvrijstelling voor lijnvaartconsortia goed De Europese Commissie heeft een nieuwe groepsvrijstellingsverordening goedgekeurd waarmee de bestaande ontheffing wordt herzien die lijnvaartconsortia genieten op het verbod voor beperkende zakelijke praktijken (artikel 81 van het EG-Verdrag). Onder de huidige groepsvrijstellingsverordening, Verordening (EG) nr. 823/2000, die afloopt in april 2010, mochten scheepvaartmaatschappijen samenwerken om een gemeenschappelijke vrachtvervoersdienst aan te bieden (de zgn. consortia). Met de nieuwe verordening wordt de huidige vrijstelling voor dergelijke vorm van samenwerking verlengd voor nog eens vijf jaar - tot april 2015 - binnen een nieuw juridisch en economisch kader. De veranderingen zijn onder meer dat de marktaandeeldrempel waarboven ondernemingen niet voor een automatische ontheffing op grond van de verordening in aanmerking komen, wordt verlaagd en dat de groepsvrijstelling tot alle lijnvaartdiensten voor vrachtvervoer wordt verruimd. Eurocommissaris voor Mededinging, Neelie Kroes: "Sinds 1995 genieten lijnvaartmaatschappijen, onder voorwaarden, een ontheffing van de mededingingsregels wanneer zij samen diensten aanbieden. Omdat de markten sindsdien zijn veranderd, moest ook deze vrijstelling worden herzien. Na grondig onderzoek heeft de Commissie besloten de groepsvrijstellingsverordening voor consortia aan te passen en voor nog eens vijf jaar te verlengen. Het is mijn vaste overtuiging dat we met deze verordening een goed evenwicht hebben gevonden tussen de belangen van de lijnvaartmaatschappijen en die van de gebruikers van die vervoersdiensten." Een consortium is een vorm van samenwerking tussen scheepvaartmaatschappijen die gezamenlijke diensten aanbieden voor vrachtvervoer over zee. Dankzij dit soort afspraken kunnen scheepvaartmaatschappijen hun activiteiten meestal rationaliseren en schaalvoordelen behalen. Indien consortia voldoende concurrentie krijgen, komt dit meestal ten goede aan de gebruikers van de vervoerdiensten van consortia (zoals verladers) in de vorm van hogere productiviteit en betere dienstverlening. De groepsvrijstellingsverordening werd voor het eerst goedgekeurd in 1995 en is nadien verlengd in 2000 en 2005 (zie IP/05/477 ). Zij verleent ontheffing aan lijnvaartconsortia die aan de voorwaarden van de verordening voldoen. Zowel onder de nieuwe als onder de bestaande groepsvrijstellingsverordening van de Commissie zijn alle consortia-overeenkomsten (behalve met name die over prijsafpraken) om gezamenlijke lijnvaartdiensten te exploiteren, vrijgesteld van het verbod op beperkende zakelijke praktijken (artikel 81 van het EG-Verdrag). De voorwaarde is wel dat zij voldoen aan de voorwaarden en verplichtingen uit de verordening. De nieuwe verordening bevat wijzigingen die nodig waren geworden nadat de groepsvrijstellingsverordening voor lijnvaartconferences in 2006 was ingetrokken (zie IP/06/1249 ). Ook wil zij beter rekening houden met de huidige marktpraktijk en wil zij de groepsvrijstelling voor consortia afstemmen op groepsvrijstellingen voor andere vormen van horizontale samenwerking tussen ondernemingen. Het toepassingsbereik van de nieuwe verordening is verruimd tot alle lijnvaartdiensten voor vrachtvervoer, ongeacht of het om containervervoer gaat. De lijst van vrijgestelde activiteiten is herzien, om beter rekening te houden met de huidige marktpraktijk. De marktaandeeldrempel is verlaagd van 35% tot 30% en de berekeningsmethode is verduidelijkt. Ten slotte zijn in gevallen waarin een lid uit een consortium wil stappen, de uitstapclausules en de lock-in periodes verlengd om beter rekening te houden met de huidige marktpraktijk, maar tegelijk toch de flexibiliteit van de vervoerders te beschermen. Uit het marktonderzoek door de Commissie is gebleken dat er een patroon van banden tussen consortia en/of hun leden bestaat. De nieuwe verordening maakt duidelijk dat de Commissie de groepsvrijstelling kan intrekken indien die banden negatief uitwerken op de mededinging. Wanneer een consortium niet aan de voorwaarden van de verordening voldoet, omdat bijvoorbeeld de marktaandelen van leden ervan de drempel overschrijden, betekent dit niet automatisch dat die samenwerking verboden is. Alleen moeten de partijen dan op individuele basis beoordelen of die samenwerking in overeenstemming is met de mededingingsregels. De herziening van de groepsvrijstellingsverordening voor consortia ging in 2007 van start met een grondig marktonderzoek. De Commissie heeft belanghebbenden in het najaar 2008 geraadpleegd over een voorlopig ontwerp van de verordening (zie IP/08/1566 ) . De nieuwe verordening wordt van kracht wanneer de bestaande groepsvrijstellingsverordening op 25 april 2010 afloopt. Zo krijgt de lijnvaartsector voldoende tijd om hun regelingen aan de herziene regels aan te passen. Zie ook MEMO/09/420 .